Get Adobe Flash player

Manastir Tavna


 


Manastir Tavna je jedan od simbola Bijeljine i kupola manastirske crkve, jedna od najstarijih građevina u Semberiji, predstavljena  je u središnjem dijelu grba Grada. Manastirski kompleks je smješten na majevičkom pobrđu, na oko 18 kilometara jugozapadno od grada Bijeljine, prema opštinama Ugljevik i Zvornik. Kroz čitavu svoju istoriju dijelio je sudbinu lokalnog življa i bio je duhovni i kulturni centar srpskog naroda ove regije.


Nastanak – predanje i činjenice

Manastir Tavna se prvi put pominje 1548. godine, ali se postanak manastira krije u sjenkama dalje prošlosti, prije tragičnog padanja srpskog naroda u tursko ropstvo.
Narodno predanje, ne bez osnova, vezuje osnivanje manastira za vrijeme Nemanjića, odnosno za vrijeme kralja Dragutina koji je upravljao ovim krajevima od 1281. do 1316. godine i bio poznat kao „Sremski Kralj“.
Tronoški i Pećki ljetopis govore da su ga podigli Dragutinovi sinovi Vladislav i Urošic. Za gradnju crkve vezana je legenda o čudesnom preseljenju po kojoj je gradnja crkve počela na Počivalima (otuda i ime kraja) udaljenim oko 2,5 kilometara od sadašnje lokacije manastira. Po predanju, sve ono što bi se danju sagradilo, čudesno bi preko noći prelazilo na mjesto gdje se manastir sada nalazi.

 

CRKVA SVETOG TROJSTVA U MANASTIRU TAVNA


Po narodnom predanju, manastir je postradao još 1461. godine, prilikom turskog osvajanja ovog kraja i bio je pust sve do prve obnove, vjerovatno u isto vrijeme kad su obnovljene crkve susjednih manastira Ozren, Liplje, Vozuća i Gostović, na koje crkva manastira Tavna podsjeća po stilu gradnje, a sa crkvom u manastiru Tronoša je skoro istovjetna. Sve ove crkve su obnovljene sredinom 16. vijeka, na temeljima starijih crkava, pa ne može biti sumnje da je i sadašnja manastirska crkva u Tavni, posvećena Svetom Trojstvu, obnovljena u isto vrijeme, uporedo sa obnovom srpske Patrijaršije pod patrijarhom Makarijem i uz podršku velikog vezira Mehmed-paše Sokolovića.
Narodno predanje prvu obnovu pripisuje Starini Novaku, hajdučkom harambaši iz druge polovine XVI vijeka i njegovom bratu Radivoju. Zanimljivo, nedaleko od manastira, napun sat hoda, nalazi se i čuvena Novakova pećina u selu Krćina. Manastirska crkva bila je živopisana freskama vjerovatno početkom XVII vijeka, o čemu svjedoče skromni ostaci fresaka koji podsjećaju na freske manastira Žitomislića i Ozrena, slikane u 1608/09. godine.


Turski period – vrijeme stradanja i obnova

Za tursku vladavinu vezan vezan je i prvi pisani pomen Tavne – u poreskim defterima iz 1533. i 1548. godine, a od tada se pominje isključivo kao manastir. Uz kratak prekid, u vrijeme vladavine Mehmed-paše, tursku vladavinu su obilježila velika stradanja i pljačke manastira, manastirskih bratstava, kao i naroda oko manastira, ali i uporne obnove.
Kad je u Srbiji 1804. godine buknuo Karađorđev ustanak, mnogi stanovnici ovog kraja su se pridružili braći u Srbiji ili su se odmetnuli u hajduke i tako štitili narod od turskog nasilja. 1807. godine manastir Tavna je zaposjeo haračlija Kitovnica i odatle otimao visok porez i terorisao narod ovog kraja. Nemajući izbora, jedna hajdučka četa je napala na manastir i pobila sve haračlije na čelu sa Kitovnicom. Na to su Turci iz okolnih sela odgovorili pljačkanjem i paljenjem manastira, a monasi su rastjerani.
Iguman Tavne se vratio tek poslije ponovnog oslobođenja Srbije 1815. godine i obnovio manastir i život u njemu. Neimar je bio Toma Milosavljević.
Međutim, već 1821. Turci su ponovo opljačkali manastir, ali tada kaluđeri nisu napuštali manastir i odmah su pristupili njegovoj obnovi.

Novo stradanje manastir je pretrpio za vrijeme bosansko-hercegovačkog ustanka (1874/75.) kada se u manastir sklonila jedna četa ustanika sa brojnim ranjenicima. Doznavši za to, Turci su napali manastir i posjekli sve zatečene ranjenike i igumana Josifa, a manastir opljačkali.
Uprkos stradanjima, manastir Tavna je tokom XVIII i XIX vijeka bio vrlo značajno prosvjetno središte u kom su se mladići obrazovali za sveštenički poziv i to je ostao sve do osnivanja Bogoslovije u Beogradu.


Austro-ugarski period – predvečerje slobode

Manastir je od pokolja 1875. godine, pa sve do dolaska austrijske uprave u BiH, ostao pust.
Vrijeme do I svjetskog rata je vrijeme brze obnove i tada je manastir ponovo postao središte crkveno-narodnog prosvjećivanja. Krajem 19. vijeka manastirsko bratstvo prima siročad na izdržavanje, a od 1907. godine manastir je o svom trošku izdržavao srpsku osnovnu školu.
U Prvom svjetskom ratu manastir je pošteđen od većih stradanja.
 

FRESKE U MANASTIRU TAVNA - VASKRSENjE HRISTOVO, VAVEDENjE BOGORODICE I HRISTOS PANTOKRATOR OKRUŽEN ANĐELIMA



Kraljevina Jugoslavija – sloboda i preporod

Između dva rata, nakon desetogodišnje stagnacije, na čelo manastira dolazi arhimandrit Danilo Bilbija, veliki graditelj i vizionar, do danas poštovan u ovom kraju. Pod njegovom upravom, manastir Tavna i cijeli okolni kraj doživljavaju preporod. Tridesetih godina u Tavni su održana i dva velika sabora Pravoslavne hrišćanske zajednice za cijelu Patrijaršiju.


Drugi svjetski rat – novo uništenje

Drugi svjetski rat je donio najveće razaranje manastiru. Ustaše su u julu 1941. godine jedan dio monaha pobili, a ostale protjerali. Manastir je nekoliko puta bombardovan, a 1943., kada se ovdje sklonila partizanska bolnica, ustaše su spalile manastir. Tada je potpuno uništena i biblioteka sa svim starim spisima, ali je donekle sačuvana crkva.

 
Poslije 1945. godine – vrijeme teškoća i vaskrsenja

Posle rata Tavna je ličila na zgarište i kaluđeri su je napustili. Nova vlast je oduzela manstirska imanja i bilo je veoma teško obnoviti manastir. Tek 1954. godine, kada je iz Žiče ovdje došla igumanija Justina Kerkezović sa nekoliko monahinja, manastir je obnovljen i tada je postao ženski manastir.
Pod upravom mati Justine, uz sve teškoće, manastir doživljava procvat koji se nastavlja i posle nastanka Republike Srpske. Danas je Tavna jedan od najpoštovanijih i najposjećenijih manastira u Republici Srpskoj.

 

   
     




VAŽNI DATUMI:

Krsna slava Manastira Tavna - Silazak Svetog Duha - Pedesetnica - Trojice
Veliki narodni sabor: Uspenije Presvete Bogorodice (Velika Gospojina) - 28. avgust


KAKO STIĆI?

Kada se iz Bijeljine krene magistralnim putem prema Zvorniku, na 25. kilometru, u selu Glavičicama, odvaja se asfaltni put koji 5-6 kilometara na zapad vodi do manastira Tavna sa crkvom Svete Trojice.


LINK:
www.manastirtavna.rs.sr


Pitajte Načelnika?